Halil Edhem
Yerin Altındaki Hazinelerin ve Yerkürenin Kadim Tarihinin Bilimsel Rehberi: Osmanlı’dan Cumhuriyet’e Uzanan Dev Bir Yerbilimleri Mirası!Türkiye’de modern yerbilimleri, kimya, arkeoloji ve müzeciliğin kurumsallaşmasına ömrünü vakfeden büyük âlim Halil Edhem Eldem’in (1861-1938) 1889 yılında İstanbul’da yayımlanan başyapıtı İlm-i Maadin ve Tabakatülarz (Madenler İlmi ve Yer Katmanları), Fatih Demir’in titiz edisyonu ve tam metin çevirisiyle günümüz Türkçesinde yeniden hayat buluyor.Mekteb-i Mülkiye-i Şahane ve Darüşşafaka’da okutulan derslerin ürünü olan bu abidevi eser, yalnızca Batı literatüründen yapılmış bir tercüme değil; Doğu ve Batı bilim mirasını birleştiren özgün bir telif-tercüme sentezidir. Halil Edhem Bey; Avrupa’da aldığı dokuz yılı aşkın üst düzey kimya, mineraloji ve jeoloji eğitimini Osmanlı coğrafyasının yerel maden yatakları ve jeolojik verileriyle harmanlamış, İbn Sina’nın Kitabü’ş-Şifa’sından Katip Çelebi’nin Cihannüma’sına, Strabon’un Coğrafya’sından Naima ve Subhi tarihlerine uzanan eşsiz referanslarla zenginleştirmiştir.Yaklaşık 343 sayfadan oluşan bu kapsamlı eserde neler bulacaksınız?Kristalografi ve Mineraloji İlkeleri: Altı kristal sisteminin geometrik yapıları, ikiz kristaller, minerallerin sertlik (Mohs ölçeği), yoğunluk, dilinim, çift kırılma, polarizasyon, fosforesans ve mıknatıslık gibi fiziksel özellikleri.Kimyasal Analiz ve Elementler: Minerallerin üfleçle (kuru yolla), yaş yolla ve spektral yöntemlerle analizi, erime derecesi ölçekleri ve dönemin bilinen 65 kimyasal elementini içeren tarihsel atom ağırlıkları tablosu.Kıymetli Taşlar ve Sanayi Madenleri: Koh-i Noor, Orlov ve Regent gibi dünyaca ünlü tarihi elmasların öyküleri; yakut, safir, firuze, necef taşı, ametist, akik, opal, zebercet ve topaz gibi mücevher taşlarının teşhisi; altın, gümüş, platin, cıva, bakır, demir, kurşun ve krom cevherlerinin çıkarılış ve işleniş süreçleri.Anadolu ve Osmanlı Coğrafyasının Yeraltı Zenginlikleri: Eskişehir lületaşı, Bandırma (Sultançayırı) pandermiti (boraks), Şebinkarahisar şap taşı, Aydın ve Menteşe zımpara taşı, Ergani bakırı, Gümüşhane, Keban, Balya ve Bulgardağı madenleri, Çankırı ve Tuz Gölü tuzlaları ile Osmanlı topraklarına düşen göktaşlarının (meteoritlerin) tarihsel kayıtları.Genel ve Tarihsel Jeoloji (İlm-i Tabakatülarz): Yerkürenin gezegen olarak yapısı, su, hava ve buzulların aşındırıcı etkileri, volkanlar, depremler, kayaç bilimi (petrografi), tektonik dizilişler ve Arkeen’den Kuvaterner’e kadar yerkürenin jeolojik devirleri.Eksiksiz Edisyon ve Sözlük: Sıfır özetleme ilkesiyle birebir (verbatim) aktarılan 304 orijinal metin sayfası, 128 adet yüksek çözünürlüklü orijinal şekil, Vezüv volkanı gravürü, renkli Avrupa ve Memalik-i Osmaniye Jeoloji Haritası ve eserin sonuna eklenen kapsamlı Osmanlıca-Türkçe Jeoloji ve Madencilik Terimleri Sözlüğü.Yerbilimciler, maden mühendisleri, bilim tarihi araştırmacıları, değerli taş meraklıları ve klasik Osmanlı Türkçesi bilim metinlerine ilgi duyan tüm okurlar için kütüphanelerde başköşeyi hak eden temel bir başvuru kaynağı.
